Buddhist Proverbs

๑. จิตฺตํ ทนฺตํ สุขาวหํ – จิตที่ฝึกดีแล้ว นำสุขมาให้
    If you train your mind well, happiness will surely come.

    จิตของเราเขาเปรียบดั่งเสื้อผ้า   ถึงเวลาต้องซักให้ผ่องใส
    อันเสื้อผ้าใช้สบู่ถูลงไป            ส่วนจิตใจใช้ธรรมะชำระแทน ฯ


๒. นตฺถิ สนฺติปรํ สุขํ – สุขอื่นยิ่งกว่าความสงบไม่มี
    Peace is the highest bliss.

    เพียงรู้จักทำใจให้สงบ            ก็จะพบความสุขจริงที่ยิ่งใหญ่
    ไม่ต้องเสียเงินทองของใดใด   เพียงหายใจเข้าออก ‘รู้’ อยู่สุขเอย ฯ


๓. สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย – การสั่งสมขึ้นซึ่งบุญ นำสุขมาให้
    Happiness comes from accumulated merit.

    ทำดีสำเร็จได้ ดั่งใจ               ดวงจิตย่อมผ่องใส สุขล้ำ
    รางวัลใช่อื่นไกล คือจิตสุขนา   ใครจักอวยลาภซ้ำ ห่อนสู้ ใจเกษม


๔. ททมาโน ปิโย โหติ – ผู้ให้ ย่อมเป็นที่รัก
    A giver is always beloved.

    รักที่มีแต่ให้โดยไม่ขอ        รักจะก่อประโยชน์อันยิ่งใหญ่
    ยิ่งให้เขาเราจักยิ่งสบายใจ   ใครไม่เคยให้ใครลองให้ดู ฯ


๕. อพฺยาปชฺฌํ สุขํ โลเก – ความไม่เบียดเบียน เป็นสุขในโลก
    None – violence brings peace.

    หากโลกนี้ถืองามด้วยความรัก   โลกก็จักถืองามด้วยความหวัง
    หากโลกนี้ถืองามด้วยความชัง   โลกก็รั้งถืองามด้วยความเลว ฯ


๖. อตฺตนา โจทยตฺตานํ – จงเตือนตนด้วยตนเอง
    Be your own instructor.

    ตนเตือนตนของตนให้พ้นผิด    ตนเตือนจิตตนได้ใครจะเหมือน
    ตนเตือนตนไม่ได้ใครจะเตือน   อย่าแชเชือนรีบเตือนตนให้พ้นภัย ฯ


๗. ธมฺโม สุจิณฺโณ สุขมาวหาติ – ธรรมที่ประพฤติดีแล้ว นำสุขมาให้
    Always conductive to happiness is the Dharma which is well – practiced.

    ประพฤติธรรมสำคัญอยู่ที่จิต   ถ้าตั้งผิดมัวหมองไม่ผ่องใส
    ถ้าตั้งถูกผุดผ่องไม่หมองใจ    สติใช้คุ้มจิตไม่ผิดเลย ฯ


๘. ธมฺโม หเว รกฺขติ ธมฺมจารึ – ธรรมแล ย่อมรักษาผู้ประพฤติธรรม
    The virtous are protected by their own virtues.

    ปราชญ์สรรเสริญว่าธรรมนั้นล้ำเลิศ     แสนประเสริฐกว่าทรัพย์ทั้งน้อยใหญ่
    ธรรมย่อมคุ้มผู้ประพฤติเป็นธรรมไซร้   ย่อมต้องได้ผลงามตามตำรา ฯ


๙. นิสมฺม กรณํ เสยฺโย – ใคร่ครวญก่อนแล้วจึงทำดีกว่า
    It is advisable to think before doing anything.

    คิดก่อนแล้วจึงทำจงจำไว้        ทำอะไรต้องคิดทั้งหน้าหลัง
    อย่าปล่อยตัวให้ทำตามลำพัง   ต้องเอาใจเหนี่ยวรั้งเสมอไป
    ก่อนจะทำสิ่งใดใจต้องคิด       ถูกหรือผิดอย่างนี้ดีหรือไม่
    ถ้าเห็นว่าไม่ดีมีโทษภัย           ต้องหาทางทำใหม่ทำให้ดี ฯ


๑๐. อรติ โลกนาสิกา – ความริษยา เป็นเหตุทำโลกให้ฉิบหาย
      Jealousy leads to destruction of all sides.

      โลกขาดรักโลกจักเจิ่งด้วยเลือด   โลกขาดรักโลกจักเดือดเชือดห้ำหั่น
      โลกขาดรักโลกจักกระจายพลัน    โลกขาดรักมีอันต้องเอวัง ฯ


๑๑. โกธํ ฆตฺวา สุขํ เสติ – ฆ่าความโกรธได้ อยู่เป็นสุข
      Happy is he who has killed anger.

      มีอะไรน่าโกรธอย่าโทษเขา   ต้องโทษเราว่าใจไม่เข้มแข็ง
      เรื่องน่าโกรธแม้ว่าจะมาแรง   ถ้าใจขแข็งเหนือกว่าชนะมัน ฯ


๑๒. โลโกปตฺถมฺภิกา เมตฺตา – เมตตาธรรมเป็นเครื่องค้ำจุนโลก
      Loving – kindness cements the people of the world.

      น้ำใจคือเอื้อเฟื้อ   และช่วยเหลือเผื่อแผ่กัน
      หมั่นทำทุกทุกวัน   ความดีนั้นน่าชื่นใจ (คนดีนั้นโลกชื่นชม) ฯ


๑๓. มาตา มิตฺตํ สเก ฆเร – มารดาเป็นมิตรในเรือนตน
      A mother is a real friend at home.

      มารดาเป็นมิตรในเรือน            มารดาเป็นเพื่อนในบ้าน
      มารดาเป็นอาจารย์ประจำชีวิต   มารดาเป็นพรหมลิขิตชีวิตลูก ฯ


๑๔. โย จ ปุตฺตานมสฺสโว – บรรดาบุตรทั้งหลาย บุตรผู้เชื่อฟังเป็นผู้ประเสริฐสุด
      Of all the children, an obedient one is the best.

      บุตรคือจุดหมายปลายทางเสกสร้างฝัน   คือรางวัลแห่งชีวิตสิทธิศักดิ์
      คือผลรวมของสองเพศวิเศษนัก           คือศรปักอยู่กลางทรวงสองดวงใจ
      คือปลายเส้นความรู้สึกอันลึกซึ้ง           คือผู้ซึ่งเป็นความจริงอันยิ่งใหญ่
      คือเส้นเกลียวโซ่ทองคล้องสายใย        คือคนใหม่ตัวแทนของคนสองคน ฯ


๑๕. อกฺโกเธน ชิเน โกธํ – พึงชนะคนโกรธ ด้วยความไม่โกรธ
      One should overcome an angry person by not being angry.

      โกรธเขาเราก็รู้อยู่ว่าร้อน           จะนั่งนอนก็เป็นทุกข์ไม่สุขใส
      แล้วจะดื้อด้านโกรธจะโทษใคร   ต้องโทษใจของเราไม่แข็งพอ ฯ


๑๖. อสาธุง สธุนา ชิเน – พึงชนะคนไม่ดี ด้วยความดี
      One should overcome an evil person by virtue.

      ความดีทำไว้ ถึงคราวตายจาก   ก็มีคนอยาก ช่วยแบกช่วยหาม
      ถ้าหากทำชั่ว ก็พาตัวตกต่ำ       ถึงมีหน้าก็ต้องคว่ำ เหมือนหอยโข่งหอยแครง
      ดีอยู่ที่ไหน ทำไว้เถิดท่าน         การบุญสุนทร์ทาน จงหมั่้นแสวง
      ถึงใครค้อนว่า ก็อย่าระแวง ทั้งที่มืดที่แจ้ง ทำดีมันตลอดไป ฯ


๑๗. ททํ มิตฺตานิ คนฺถติ – ผู้ให้ ย่อมผูกไมตรีไว้ได้
      Giving brings friendship.

      ให้ท่านท่านจักให้        ตอบสนอง
      นบท่านท่านจักปอง     นอบไหว้
      รักท่านท่านควรครอง   ความรัก เรานา
      สามสิ่งนี้เว้นไว้           แต่ผู้ทรชน ฯ


๑๘. อปฺปมาโท อมตํ ปทํ – ความไม่ประมาท เป็นทางแห่งความไม่ตาย
      Earnestness (not being engrossed in worldly pleasures) leads to immortality.

      ผู้ใดเอยเคยประมาทพลาดมาก่อน   ไม่นิ่งนอนถอนถ่ายในภายหลัง
      ย่อมยังโลกให้สว่างกระจ่างดัง        จันทราครั้งปราศเมฆาสง่างาม ฯ


๑๙. วิริเยน ทุกฺขมจฺเจติ – คนล่วงทุกข์ได้ด้วยความเพียร
      Effort is the cause fo freedom from suffering.

      เกิดเป็นคนควรหวังอย่ายั้งหยุด   ใจจ่อจุดแน่วแน่ในแนวหมาย
      หวังไว้เถิดหวังยั่งยืนมิคืนคลาย   ปราชญ์ทั้งหลายสมหวังเพราะตั้งใจ ฯ


๒๐. อตฺตา หเว ชิตํ เสยฺโย – ชนะตนนั่นแหละเป็นดี
      The top of all the best is self – conquest.

      ชนะอื่นหมื่นแสนแม้นร้อยครั้ง   แต่ถ้ายังแพ้กิเลสและเหตุผล
      ไม่ยิ่งใหญ่ไปกว่าปัญญาชน      ผู้ข่มจิตพิชิตตนเพียงหนเดียว ฯ
Credit : พ่อไก่อู.    www.jitdrathanee.com